Joden uit wraak op transport naar ‘een plaats in Oostenrijk’

hoofdstuk 43

Naast de ingang van de Synagoge aan de Prinsestraat staat een monument, vier meter hoog, een gestileerde thorarol van brons, bekroond met een thorakroon, ornamenten en een tekst:
‘Met de razzia van 14-9-1941 begon de Jodenvervolging. Ter nagedachtenis aan de meer dan 700 Joodse medeburgersdie tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord.’

Het werd onthuld op 6 november 1991, bijna vijftig jaar na de eerste razzia tijdens de Tweede Wereldoorlog in Enschede. Het monument past qua kleur en vormgeving bij het oude gebouw. Het lijkt alsof het er niet staat, alsof de maker heeft willen aangeven hoe en waar de plaats was van de Joodse burgers in Enschede in de jaren twintig en dertig, een beetje in de schaduw, onopvallend. Het monument lijkt breekbaar, net zoals de positie van de Joden van voor 1940. Het is een ontwerp van de bekende beeldhouwer Appie Drielsma, die in de zomer van 2014 overleed.

In de hal van de sjoel benadrukt een marmeren gedenkplaat de ramp die in die dagen over Joods Twente trok, de tekst meldt in kapitalen: ‘Rachel weent om hare kinderen; zij weigert elke troost om hare kinderen, want zij zijn niet meer’, een Bijbeltekst, Jeremia 31:14. De uitleg luidt, ook in kapitalen: ‘De meer dan 700 slachtoffers aan de Joodse gemeenten Enschede, Denekamp, Diepenheim, Delden, Losser en Oldenzaal ontvallen in de rampjaren 1941-1945, en doe hen zetelen onder de vleugelen van Zijne Almachtige Majesteit.’1

Elk jaar wordt in de week van 13 september bij de Enschedese Synagoge een openbare herdenkingsdienst gehouden, waarbij de namen van alle 105 slachtoffers van de razzia in september 1941 worden voorgelezen. Bij de bloemlegging assisteren dan kinderen van de achtste groep van de naastgelegen Prinseschool.

Verder lezen?


Bronnen

44 / Een doodgewone jongen van de Bruggertstraat

Naar begin Geschiedenis